Không chờ đến khi Luật Xây dựng mới có hiệu lực, Thái Nguyên đã chủ động triển khai mô hình thông tin công trình (BIM) tại nhiều dự án trọng điểm, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nhân lực và xây dựng hạ tầng dữ liệu. Đây được xem là bước đi quan trọng giúp hiện đại hóa công tác quản lý đầu tư xây dựng, nâng cao chất lượng công trình và thúc đẩy chuyển đổi số của ngành Xây dựng trong giai đoạn mới.
Chủ động triển khai BIM trước khi luật mới có hiệu lực
Từ ngày 1/7/2026, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 cùng các nghị định hướng dẫn chính thức được áp dụng, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý đầu tư xây dựng theo hướng số hóa, minh bạch và hiện đại. Trong đó, mô hình thông tin công trình (Building Information Modeling – BIM) được xác định là giải pháp trọng tâm hỗ trợ chuyển đổi số của toàn ngành.
Tại Thái Nguyên, việc ứng dụng BIM đã được chuẩn bị từ sớm. Ngay từ đầu năm 2025, Sở Xây dựng tỉnh đã xây dựng kế hoạch áp dụng đối với các công trình cấp II, đồng thời từng bước mở rộng sang các dự án đầu tư xây dựng mới.
Nhiều công trình trọng điểm trên địa bàn đã triển khai BIM ngay từ giai đoạn thiết kế, tiêu biểu như dự án xây dựng trụ sở Tỉnh ủy Thái Nguyên.
Theo ông Trần Anh Hùng, Trưởng phòng Quản lý các hoạt động xây dựng (Sở Xây dựng Thái Nguyên), BIM không chỉ là mô hình thiết kế 3D mà còn là hệ thống dữ liệu số quản lý toàn bộ vòng đời công trình, từ chuẩn bị đầu tư, thiết kế, thi công đến vận hành và bảo trì.
Khi toàn bộ dữ liệu được cập nhật đồng bộ, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng truy xuất thông tin, theo dõi lịch sử sửa chữa, xác định vị trí hư hỏng và phân tích nguyên nhân sự cố, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí và rút ngắn thời gian xử lý.
Gần 500 cán bộ được đào tạo, nhiều dự án bắt đầu ứng dụng
Để chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ lộ trình triển khai BIM, từ cuối năm 2024 đến năm 2025, Sở Xây dựng Thái Nguyên đã phối hợp với Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức nhiều khóa đào tạo chuyên sâu.
Đến nay, gần 500 học viên là cán bộ quản lý, doanh nghiệp, đơn vị tư vấn và các tổ chức nghề nghiệp đã được trang bị kiến thức từ cơ bản đến nâng cao về BIM.
Bên cạnh đó, việc Bộ Xây dựng lựa chọn Thái Nguyên làm địa phương đăng cai hội nghị khu vực phổ biến Luật Xây dựng mới và hướng dẫn triển khai BIM tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của tỉnh trong chuyển đổi số ngành Xây dựng khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
BIM phát huy hiệu quả tại nhiều công trình trọng điểm
Không dừng ở lý thuyết, BIM đang từng bước được đưa vào thực tiễn tại nhiều dự án xây dựng trên địa bàn.
Theo ông Ma Đình Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Thái Nguyên, đơn vị đã áp dụng BIM tại dự án trụ sở Tỉnh ủy và đang tiếp tục triển khai tại Trường Chính trị tỉnh.
Qua quá trình thực hiện, mô hình này giúp tăng cường sự phối hợp giữa chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu, đồng thời kiểm soát tiến độ cũng như chất lượng dự án hiệu quả hơn so với phương thức truyền thống.
Ở lĩnh vực giao thông, ông Trần Trọng Cường, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp tỉnh cho biết BIM đã được ứng dụng trong khảo sát và thiết kế nhiều công trình như tuyến đường xuyên Tam Đảo, đường Ngọc Sơn – sân vận động, tuyến đường liên vùng cùng nhiều dự án đang chuẩn bị đầu tư.
Việc quản lý dữ liệu tập trung giúp kiểm soát khối lượng, giảm sai sót trong thiết kế và hỗ trợ công tác điều hành dự án hiệu quả hơn.
Trong khi đó, ông Dương Đình Dân, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Điềm Thụy, cho biết đơn vị đã từng bước áp dụng BIM tại các khu tái định cư và dự án đường Vành đai V.
Theo ông Dân, ưu điểm nổi bật của BIM là khả năng tự động cập nhật toàn bộ dữ liệu khi có thay đổi thiết kế, hỗ trợ bóc tách khối lượng nhanh, hạn chế sai sót và nâng cao khả năng phối hợp giữa các đơn vị tham gia dự án.
Không chỉ khu vực quản lý nhà nước, nhiều doanh nghiệp xây dựng cũng chủ động chuẩn bị cho lộ trình áp dụng BIM.
Ông Tạ Đức Hoàng, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Mấm cho biết dù doanh nghiệp hiện chủ yếu thực hiện các công trình nhóm B, C và công trình cấp III nên chưa thuộc diện bắt buộc, nhưng vẫn chủ động đào tạo nhân lực và nghiên cứu triển khai công nghệ này.
Theo ông Hoàng, BIM cho phép tích hợp dữ liệu của toàn bộ các bộ môn trên cùng một mô hình 3D, giúp phát hiện sớm xung đột giữa kết cấu, hệ thống điện, cấp thoát nước và hạ tầng kỹ thuật ngay từ giai đoạn thiết kế, góp phần giảm phát sinh chi phí và rút ngắn thời gian thi công.
Cần tháo gỡ khó khăn để mở rộng ứng dụng BIM
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, việc triển khai BIM tại Thái Nguyên vẫn còn không ít thách thức.
Theo Sở Xây dựng, hạ tầng công nghệ thông tin tại nhiều đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu; số lượng máy tính cấu hình cao còn hạn chế, trong khi phần mềm BIM đều có chi phí bản quyền lớn.
Đội ngũ cán bộ đã được đào tạo nhưng phần lớn mới dừng ở mức khai thác cơ bản, cần thêm thời gian để sử dụng thành thạo và phát huy hết hiệu quả của công nghệ.
Đối với các dự án giao thông, việc áp dụng BIM càng phức tạp hơn do khối lượng dữ liệu rất lớn, điều kiện địa hình và địa chất liên tục thay đổi, đòi hỏi hệ thống máy chủ và thiết bị có năng lực xử lý cao.
Một vấn đề khác được địa phương đặc biệt quan tâm là việc triển khai BIM tại các dự án nhà ở xã hội.
Theo đánh giá từ thực tế, chi phí xây dựng mô hình BIM cho một dự án chung cư có thể lên tới 3-5 tỷ đồng. Nếu toàn bộ khoản kinh phí này được tính vào tổng mức đầu tư sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu giảm giá bán nhà ở xã hội.
Vì vậy, Sở Xây dựng Thái Nguyên kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu cơ chế hỗ trợ hoặc xây dựng lộ trình phù hợp đối với loại hình dự án này nhằm vừa thúc đẩy chuyển đổi số, vừa bảo đảm mục tiêu an sinh xã hội.
Hướng tới nền tảng quản lý xây dựng hiện đại
Theo ông Trần Anh Hùng, để BIM phát huy tối đa hiệu quả, ngoài việc đầu tư hạ tầng công nghệ, các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu cần thường xuyên cập nhật đầy đủ dữ liệu trong suốt quá trình triển khai dự án.
Khi toàn bộ thông tin được số hóa và kết nối thống nhất, BIM sẽ trở thành nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng, tăng tính minh bạch, hạn chế sai sót và tối ưu công tác vận hành, bảo trì công trình.
Trong bối cảnh Luật Xây dựng mới đã chính thức có hiệu lực, những bước đi của Thái Nguyên cho thấy địa phương không chỉ đáp ứng yêu cầu của pháp luật mà còn chủ động chuẩn bị nền tảng cho quá trình chuyển đổi số lâu dài. Việc từng bước đưa BIM vào thực tiễn được kỳ vọng sẽ tạo ra phương thức quản lý xây dựng hiện đại, hiệu quả và bền vững, góp phần nâng cao chất lượng các công trình trong thời gian tới.