Không chỉ rút ngắn hành trình trên tuyến Bắc – Nam, hầm Đèo Cả còn trở thành một dấu mốc đáng chú ý về khả năng đầu tư, xây dựng và quản lý công trình giao thông quy mô lớn của doanh nghiệp trong nước. Sau 9 năm khai thác, hơn 22 triệu lượt phương tiện đã đi qua công trình an toàn, trong khi kinh nghiệm vận hành và làm chủ công nghệ tiếp tục được tích lũy để phục vụ những dự án mới.
Hơn 22 triệu lượt xe qua hầm sau 9 năm
Sau khi chính thức khai thác từ ngày 21/8/2017, hầm đường bộ Đèo Cả từng bước trở thành một mắt xích quan trọng trên tuyến giao thông Bắc – Nam. Theo ông Đinh Việt Cường, Giám đốc Xí nghiệp Quản lý vận hành hầm Đèo Cả, đến nay công trình đã phục vụ hơn 22 triệu lượt phương tiện và chưa xảy ra sự cố cháy nổ trong hầm.
Ông Võ Ngọc Trung, Phó tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả.
Lưu lượng phương tiện cũng tăng đáng kể theo thời gian. Năm 2017, trung bình mỗi ngày đêm có khoảng 4.391 lượt xe qua hầm. Con số này đến năm 2026 đạt 10.918 lượt, tương đương mức tăng gần 2,5 lần.
Hiệu quả về an toàn giao thông cũng là một điểm đáng chú ý. Trước khi hầm được đưa vào sử dụng, tuyến đèo ghi nhận 32 vụ tai nạn trong năm 2017. Sang năm 2018, số vụ giảm còn 6, tương ứng mức giảm 80%. Đến năm 2025, toàn tuyến chỉ còn 3 vụ và năm 2026 ghi nhận 1 vụ.
Trong các giai đoạn giao thông khu vực chịu nhiều tác động, công trình vẫn duy trì hoạt động ổn định. Đáng chú ý là thời kỳ dịch Covid-19 năm 2021, vụ sạt lở hầm đường sắt Eo Gió trên đèo Cả vào tháng 4/2024 và đợt mưa lũ lớn tại khu vực Phú Yên cũ tháng 11/2025.
Khả năng duy trì giao thông trong những hoàn cảnh bất lợi cho thấy vai trò của công tác quản lý, bảo trì và ứng trực tại một công trình hạ tầng trọng yếu.
PGS.TS Trần Chủng, Phó chủ tịch Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả.
Từ dự án hơn 13km đến bước tiến về năng lực vận hành
Hầm Đèo Cả được khởi công ngày 18/11/2012, gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã cùng hệ thống đường dẫn, với tổng chiều dài toàn tuyến hơn 13km.
Sau gần 5 năm thi công, dự án chính thức khai thác ngày 21/8/2017, sớm hơn kế hoạch khoảng 3 tháng. Từ đó, công trình góp phần tháo gỡ điểm nghẽn giao thông trên tuyến Bắc – Nam và cải thiện khả năng kết nối tại khu vực Nam Trung Bộ.
Tuy nhiên, giá trị của dự án không chỉ nằm ở phần xây dựng. Sau 9 năm, một đội ngũ chuyên trách đã được hình thành, từng bước tích lũy kinh nghiệm về quản lý, công nghệ và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình khai thác.
Ông Đào Tấn Lộc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên (cũ).
Đây cũng là nguồn lực được sử dụng để hỗ trợ các dự án khác của Tập đoàn Đèo Cả tại nhiều địa phương.
Một số giải pháp mới đang được áp dụng nhằm nâng cao tính chủ động, trong đó có tổ chức điều hành tập trung và nghiên cứu phương án sử dụng thiết bị tương đương để hạn chế sự phụ thuộc vào nguồn cung công nghệ.
Theo đại diện doanh nghiệp, việc tiếp tục ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số và xây dựng mô hình quản trị hiện đại sẽ là hướng đi quan trọng trong giai đoạn tiếp theo.
Một dấu mốc đáng chú ý của hạ tầng giao thông tư nhân
Nhìn lại quá trình triển khai, PGS.TS Trần Chủng, Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả, cho rằng dự án mang đến nhiều kinh nghiệm về huy động vốn, lựa chọn công nghệ, thiết kế và tổ chức thi công.
Thời điểm bắt đầu triển khai, Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc thực hiện các công trình hầm giao thông quy mô lớn. Vì vậy, doanh nghiệp phải chủ động giải quyết nhiều bài toán từ nguồn vốn đến kỹ thuật và tổ chức thực hiện.
Từ góc độ địa phương, ông Đào Tấn Lộc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên (cũ), đánh giá Đèo Cả là một dấu mốc trong quá trình phát triển giao thông khu vực. Dự án cho thấy doanh nghiệp Việt có thể từng bước tiếp cận, làm chủ kỹ thuật và trực tiếp tham gia thực hiện những công trình hạ tầng phức tạp.
Các đại biểu tham dự tại Lễ kỷ niệm 9 năm hầm Đèo Cả được đưa vào khai thác diễn ra ngày 20/8 vừa qua.
Nếu trước đây một số dự án lớn còn phải phụ thuộc vào đội ngũ nước ngoài ở khâu thiết kế hoặc chỉ huy thi công, quá trình triển khai Đèo Cả đã tạo thêm kinh nghiệm cho lực lượng trong nước.
Không chỉ có ý nghĩa về mặt giao thông, công trình còn được nhìn nhận dưới góc độ xã hội. PGS.TS Đỗ Văn Dũng, thành viên Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả, cho rằng việc giảm số vụ tai nạn trên tuyến cho thấy công trình đã góp phần hạn chế rủi ro và bảo vệ người tham gia giao thông.
Ông cũng đề xuất trong các nghiên cứu tương lai, hầm giao thông cần được xem xét với phạm vi chức năng rộng hơn, bao gồm khả năng hỗ trợ ứng phó thiên tai, tình huống khẩn cấp và bảo vệ cộng đồng.
TS Lại Xuân Môn, Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả.
Bài toán tiếp theo: số hóa và nâng chất lượng quản lý
Sau khi một điểm nghẽn giao thông được giải quyết, yêu cầu đặt ra tiếp theo là duy trì chất lượng khai thác trong thời gian dài.
Theo các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp, Xí nghiệp Quản lý vận hành hầm Đèo Cả cần tiếp tục tổng kết thực tiễn, đầu tư cho công nghệ, số hóa quy trình quản lý và đào tạo đội ngũ kế cận.
Kinh nghiệm từ công trình cũng được kỳ vọng có thể áp dụng cho các dự án giao thông khác, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu phát triển đường cao tốc, hầm xuyên núi và các tuyến kết nối liên vùng ngày càng lớn.
Hầm Đèo Cả vì thế không chỉ là một công trình phục vụ hàng triệu lượt phương tiện mỗi năm. Sau 9 năm, dự án còn cho thấy quá trình hình thành năng lực xây dựng, vận hành và làm chủ công nghệ hạ tầng của người Việt, đồng thời mở thêm dư địa để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án giao thông quy mô quốc gia.
Trong chặng đường phía trước, bài toán không còn dừng ở việc hoàn thành công trình, mà chuyển sang nâng cao hiệu quả khai thác, chủ động công nghệ và xây dựng mô hình vận hành đủ hiện đại để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của hệ thống hạ tầng Việt Nam.