Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng vừa được ban hành với nhiều điểm mới quan trọng. Các quy định mới không chỉ hoàn thiện cơ chế công nhận người có công, mở rộng đối tượng thụ hưởng mà còn tháo gỡ nhiều vướng mắc tồn tại trong thực tiễn, bảo đảm việc tôn vinh đúng người, đúng cống hiến.
Hoàn thiện chính sách, bảo đảm quyền lợi người có công
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống chính sách đối với người có công.
Theo quy định mới, khái niệm người có công với cách mạng được bổ sung và làm rõ hơn, khẳng định đây là những cá nhân đã có công lao, đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế, được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công nhận.
Bên cạnh đó, các điều kiện, tiêu chuẩn xét công nhận tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, phù hợp thực tế, vừa bảo đảm ghi nhận đầy đủ những cống hiến xứng đáng, vừa xử lý các vướng mắc kéo dài trong quá trình thực hiện.
Gỡ khó trong công nhận liệt sĩ đối với thương binh nặng
Một trong những nội dung đáng chú ý của Pháp lệnh lần này là sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ đối với thương binh qua đời do vết thương tái phát.
Theo quy định hiện hành, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên chỉ được xem xét công nhận liệt sĩ khi có đầy đủ hồ sơ điều trị tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản xác định nguyên nhân tử vong do vết thương tái phát.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều thương binh nặng, đặc biệt là những người có tỷ lệ tổn thương từ 81% trở lên, khi sức khỏe diễn biến xấu thường được gia đình đưa về nhà hoặc chuyển đến cơ sở nuôi dưỡng người có công để chăm sóc những ngày cuối đời. Điều này khiến nhiều trường hợp không đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hồ sơ theo quy định.
Để tháo gỡ bất cập, Pháp lệnh mới không còn quy định điều kiện hồ sơ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương từ 81% trở lên khi qua đời. Riêng nhóm thương binh có tỷ lệ tổn thương từ 61% đến 80% vẫn áp dụng điều kiện xác định tử vong do vết thương tái phát khi xem xét công nhận liệt sĩ.
Mở rộng diện công nhận thương binh, liệt sĩ
Pháp lệnh cũng bổ sung quy định về công nhận thương binh, liệt sĩ đối với lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm trong khi thực hiện công vụ. Việc điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác bảo đảm quốc phòng, an ninh và phù hợp với tính chất đặc thù của nhiệm vụ.
Đáng chú ý, nhiều tiêu chí mang tính định tính trước đây đã được lược bỏ, trong đó có yêu cầu về yếu tố “đặc biệt dũng cảm”, góp phần tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn trong quá trình xét duyệt.
Bổ sung cơ chế xử lý trường hợp thiếu hồ sơ
Một điểm mới quan trọng khác là quy định cho phép Chính phủ hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định công nhận người có công trong những trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ lịch sử, thực tiễn rõ ràng hoặc thuộc diện đặc biệt.
Quy định này góp phần giải quyết những hồ sơ tồn đọng nhiều năm do giấy tờ bị thất lạc trong chiến tranh, hoạt động bí mật hoặc các nguyên nhân khách quan khác, giúp nhiều trường hợp thực sự có công được xem xét, ghi nhận theo đúng giá trị cống hiến.
Thêm nhiều đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi
Pháp lệnh mới cũng mở rộng nhóm đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng.
Theo đó, những người làm nhiệm vụ tại biên giới, hải đảo, tham gia làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào và Campuchia và được Nhà nước tặng Huân chương Chiến công sẽ được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định. Hiện nhóm này có khoảng 85.578 người.
Ngoài ra, chính sách trợ cấp người phục vụ được bổ sung đối với:
- Người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 (cán bộ lão thành cách mạng);
- Người hoạt động cách mạng từ 1/1/1945 đến trước Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 (cán bộ tiền khởi nghĩa).
Theo thống kê, sẽ có 793 cán bộ lão thành và cán bộ tiền khởi nghĩa được hưởng thêm chế độ này.
Nâng số người được điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm
Một nội dung khác được điều chỉnh là chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe dành cho người có công.
Theo quy định mới, các nhóm gồm:
- Thương binh;
- Người hưởng chính sách như thương binh;
- Bệnh binh;
- Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%
sẽ được chuyển từ chế độ điều dưỡng 2 năm/lần sang điều dưỡng hằng năm.
Việc thay đổi này áp dụng cho khoảng 151.222 người, nâng tổng số người được điều dưỡng phục hồi sức khỏe mỗi năm lên khoảng 170.000 người.
Tăng cường chính sách tri ân người có công
Việc ban hành Pháp lệnh sửa đổi được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống chính sách ưu đãi người có công với cách mạng. Những quy định mới không chỉ mở rộng phạm vi thụ hưởng, giải quyết nhiều vướng mắc phát sinh trong thực tiễn mà còn góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người có công và thân nhân, đồng thời tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước trong công tác đền ơn đáp nghĩa, tri ân những cá nhân đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do và sự phát triển của đất nước.