50 năm sau ngày thống nhất đất nước, TP HCM đã thay đổi mạnh mẽ từ một đô thị truyền thống trở thành trung tâm kinh tế năng động bậc nhất cả nước. Hành trình ấy được ghi dấu bằng những công trình giao thông, hạ tầng mang tính biểu tượng và đang tiếp tục được nối dài bằng hàng loạt dự án quy mô lớn, mở ra diện mạo của một siêu đô thị hiện đại trong những thập niên tới.
Những biểu tượng làm nên diện mạo thành phố
Một trong những dấu ấn nổi bật nhất là Metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên, tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của TP HCM chính thức vận hành từ cuối năm 2024. Sau hơn một thập kỷ xây dựng, tuyến metro dài gần 20 km không chỉ mở ra kỷ nguyên giao thông công cộng hiện đại mà còn tạo động lực hình thành các trung tâm đô thị mới dọc hành lang phía Đông, nơi ngày càng xuất hiện nhiều khu dân cư, cao ốc và trung tâm thương mại hiện đại.
Song hành với metro là xa lộ Hà Nội (Võ Nguyên Giáp) – trục giao thông huyết mạch đã được mở rộng lên đến 16 làn xe, góp phần giảm áp lực cửa ngõ phía Đông và kết nối hiệu quả với TP Thủ Đức.
Ở phía Đông thành phố, đại lộ Võ Văn Kiệt – Mai Chí Thọ cùng hầm vượt sông Sài Gòn (hầm Thủ Thiêm) đã tạo nên cuộc cách mạng về giao thông. Không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển từ Đông sang Tây, tuyến đại lộ còn góp phần hồi sinh dòng kênh Bến Nghé – Tàu Hủ, cải thiện môi trường và mở rộng không gian phát triển đô thị.
Nối tiếp hành trình ấy là cầu Ba Son – cây cầu dây văng hiện đại với thiết kế mang hình tượng đầu rồng vươn mình về Thủ Thiêm. Cùng với hệ thống chiếu sáng nghệ thuật và công viên ven sông vừa được hoàn thiện, công trình nhanh chóng trở thành biểu tượng mới trên đường chân trời TP HCM.
Trong khi đó, cầu Phú Mỹ tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ logistics quan trọng của khu vực phía Nam, kết nối các tuyến vành đai và hệ thống cảng biển, phục vụ hàng chục nghìn lượt xe mỗi ngày.
Những đại lộ mở đường cho tăng trưởng
Hàng loạt tuyến đường quy mô lớn như Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Linh, Võ Nguyên Giáp, cùng các dự án chỉnh trang kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đã góp phần thay đổi hoàn toàn diện mạo đô thị.
Từ những vùng đầm lầy, khu dân cư thấp tầng hay những dòng kênh ô nhiễm, nhiều khu vực đã trở thành các đô thị hiện đại với hệ thống hạ tầng đồng bộ, công viên xanh và các trung tâm thương mại, tài chính mới.
Khu vực Tân Cảng – Landmark 81 là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình ấy. Từ một cảng sông nhộn nhịp nhiều thập kỷ trước, nơi đây nay đã trở thành trung tâm đô thị hiện đại với tòa nhà cao nhất Việt Nam và hàng loạt dự án bất động sản cao cấp.
Ở phía Nam, đường Nguyễn Văn Linh đã mở ra không gian phát triển của khu đô thị Phú Mỹ Hưng, góp phần đưa khu Nam trở thành một trong những khu vực phát triển năng động nhất thành phố.
Cửa ngõ mới hướng ra biển và chuỗi logistics quốc tế
Không chỉ phát triển về đô thị, TP HCM còn từng bước mở rộng không gian kinh tế biển.
Đường Rừng Sác trở thành tuyến kết nối duy nhất từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ, mở ra tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và kinh tế biển.
Trong khi đó, cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải ngày càng khẳng định vị thế trên bản đồ hàng hải thế giới khi liên tục đón những siêu tàu container lớn nhất hành tinh, đưa khu vực phía Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics toàn cầu.
Tương lai đang được kiến tạo bằng những đại dự án
Nếu những công trình trên là biểu tượng của 50 năm phát triển, thì giai đoạn tới sẽ là bước chuyển mình mạnh mẽ hơn với hàng loạt dự án chiến lược đang được triển khai hoặc chuẩn bị đầu tư.
Nổi bật nhất là mạng lưới 355 km đường sắt đô thị, với các tuyến Metro số 2, 3A, 3B, 4, 5 cùng các tuyến kết nối TP Thủ Đức, Bình Dương và Đồng Nai. Đây sẽ là nền tảng để hình thành hệ thống giao thông công cộng hiện đại, giảm ùn tắc và tái cấu trúc không gian đô thị.
Song song đó, Vành đai 3 TP HCM đang được thi công đồng loạt và dự kiến hoàn thành trong vài năm tới, tạo hành lang phát triển mới cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Tiếp nối là Vành đai 4, giúp kết nối TP HCM với các tỉnh Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.
Ở phía Nam, cầu Cần Giờ sẽ thay thế phà Bình Khánh, mở cánh cửa đưa huyện đảo trở thành trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng và kinh tế biển quy mô lớn.
Tại TP Thủ Đức, Khu đô thị mới Thủ Thiêm vẫn đang tiếp tục hoàn thiện với hàng loạt công trình tài chính, thương mại và văn hóa, hướng tới trở thành trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam.
Bên cạnh đó là kế hoạch phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, một trong những dự án hạ tầng chiến lược được kỳ vọng đưa TP HCM trở thành trung tâm logistics hàng đầu khu vực châu Á.
Cùng với việc mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất, kết nối trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, xây dựng các tuyến đường trên cao, nút giao nhiều tầng và hệ thống giao thông thông minh, TP HCM đang từng bước hình thành một mạng lưới hạ tầng hiện đại, đồng bộ và bền vững.
Khát vọng vươn tầm đô thị quốc tế
Từ những đại lộ đầu tiên sau ngày đất nước thống nhất đến tuyến metro đầu tiên và những đại dự án đang dần thành hình, mỗi công trình đều kể câu chuyện về khát vọng phát triển không ngừng của TP HCM.
Sau nửa thế kỷ kiến thiết, thành phố không chỉ thay đổi về diện mạo mà còn đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu trở thành siêu đô thị hiện đại, trung tâm tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á. Những công trình đang được xây dựng hôm nay sẽ tiếp tục trở thành những biểu tượng mới, góp phần định hình diện mạo TP HCM trong nhiều thập niên tới.